GIMNASTYKA KOREKCYJNA W PRZEDSZKOLU

Aby przybliżyć zagadnienie gimnastyki korekcyjnej należy sobie odpowiedzieć na pytanie, co to jest postawa ciała? Otóż postawa ciała (wg T. Kasperczyka) nazywamy indywidualne ukształtowanie ciała każdego człowieka i położenie poszczególnych odcinków tułowia oraz nóg w pozycji stojącej. Natomiast postawa prawidłowa jest to taka postawa, która występuje dostatecznie często, aby można ją było uznać za charakterystyczną dla danej populacji. Jest ona atrybutem osobników zdrowych o prawidłowym rozwoju fizycznym i psychicznym.

Wiek przedszkolny uważany jest za okres krytyczny dla kształtowania postawy, ponieważ w okresie tym występują rożnego rodzaju nieprawidłowości postawy ciała, które rozwijają się i przekształcają w wady wymagające wielu starań w celu ich zahamowania lub usunięcia. Najwięcej przypadków wad postawy zaczyna uwidaczniać się już około 5 roku życia, a najczęstszą wadą jest płaskostopie.


Do wad postawy zalicza się:

  • wady kręgosłupa:
  • plecy okrągłe
  • plecy wklęsłe
  • plecy okrągło–wklęsłe
  • plecy płaskie
  • boczne skrzywienie kręgosłupa (scoliosis)
  • wady klatki piersiowej:
  • klatka piersiowa lejkowata
  • klatka piersiowa kurza
  • wady kończyn dolnych:
  • koślawość kolan
  • szpotawość kolan
  • wady stóp:
  • stopa płaska
  • stopa płasko–koślawa
  • stopa szpotawa
  • stopa wydrążona
  • zniekształcenia palców stóp
  • Najważniejszymi przyczynami wad postawy są:
  • siedzący tryb życia oraz niedobór ruchu
  • przyjmowanie jednorodnych i długotrwałych pozycji w przedszkolu, szkole, domu często nieprawidłowych
  • niski poziom kultury zdrowotnej społeczeństwa.
  • Aby zapobiec wadom postawy należy:
  • ograniczyć siedzący tryb życia, zwiększyć ogólną aktywność ruchową z uwzględnieniem wzmacniania mięśni grzbietu i brzucha oraz dobór ćwiczeń mających na celu kształtowanie prawidłowych krzywizn kręgosłupa,
  • wyrobić nawyk utrzymania prawidłowej postawy ciała we wszystkich czynnościach życia,
  • dostosować sprzęty domowe do potrzeb i możliwości fizjologicznych kręgosłupa.
  • W odniesieniu do dzieci przedszkolnych (5–6 letnich) zapobiegając wadom postawy należy:
  • zabezpieczyć odpowiednią dawkę snu – około 9 h na dobę, dziecko powinno mieć własne łóżko z twardym, nie uginającym się materacem i małą poduszką, której grubość winna wypełnić przestrzeń zawartą między barkiem a uchem w pozycji leżącej na boku,
  • prowadzić ćwiczenia poranne wraz z całą rodziną, najlepiej na świeżym powietrzu o charakterze biegów, podskoków oraz ćwiczenia w utrzymaniu prawidłowej postawy ciała,
  • w czasie wolnym należy ćwiczyć w domu z dzieckiem zestaw ćwiczeń zaleconych przez nauczyciela, odpoczynek dziecka powinien być czynny (minimum 2 h),
  • podczas pracy dziecka przy stoliku należy zwrócić uwagę na to, aby światło padało z lewej strony nie rażąc oczu, wysokość krzesła odpowiadała długości podudzi, wymodelowane oparcie podpierało odcinek lędźwiowo – piersiowy kręgosłupa tak, aby dziecko przy siedzeniu opierając się przedramionami o blat stołu miało wyprostowany kręgosłup i barki ustawione poziomo,
  • odżywianie powinno być pełnowartościowe wg ogólnie przyjętych zasad, w przypadku nadwagi, która jest często przyczyną wad postawy należy zastosować dietę odchudzającą.
  • Gimnastyka korekcyjna jest skierowana głównie do dzieci młodszych, często nie wymagających jeszcze postępowania rehabilitacyjnego, są to dzieci przedszkolne, u których wady postawy są wynikiem słabego umięśnienia lub nieprawidłowego nawyku utrzymania postawy ciała. Kompensacja, czyli zapobieganie i korektywa – leczenie wchodzi w skład edukacji zdrowotnej i ruchowej zawartej w programach wychowania przedszkolnego.

    Postępowanie korekcyjne ma na celu likwidację wady lub zahamowanie jej dalszego rozwoju, a tym samym przywrócenie prawidłowej postawy ciała. W postępowaniu tym zasadniczą rolę odgrywają: ćwiczenia, właściwa organizacja warunków życia, przestrzeganie zasad higieny pracy i wypoczynku, żywienia oraz ogólna ruchliwość dziecka. Proces ten jest przeważnie długotrwały i wymagający współdziałania lekarza, nauczyciela, rodziców i dziecka. Powodzenie jego zależy od : doboru ćwiczeń ruchowych, stopnia trudności, formy, metod i zasad, które indywidualnie dostosowane zostaną do psychofizycznego i motorycznego rozwoju oraz wydolności organizmu dziecka.

    Dziecko powinno zrozumieć sens i cel stosowanych ćwiczeń i zabaw korekcyjnych, które mają nie tylko rozwijać potrzeby ruchowe, ale także stanowić źródło wiedzy o sposobach i formach samodzielnego usprawniania się, a każda wada wymaga odrębnych ćwiczeń. Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej w przedszkolu mogą stanowić ciekawą propozycję oddziaływań dotyczących nie tylko motoryki. Należy uwzględnić w nich zadania, które umożliwią dziecku ćwiczenie pamięci, koncentracji uwagi, spostrzegawczości, rozbudzą motywację do wszechstronnej aktywności stanowiącej niezbędny warunek jego rozwoju. Odpowiednio zaplanowane i przeprowadzone przyczynią się do osiągnięcia przez dziecko " gotowości szkolnej".


    Podczas ćwiczeń należy pamiętać o:
  • dokładnym ich wykonywaniu pamiętając o rytmicznym, głębokim oddychaniu
  • wietrzeniu pomieszczenia
  • codziennym systematycznym ćwiczeniu w godzinach popołudniowych lub wieczorowych przed posiłkiem
  • ćwiczeniu w stroju gimnastycznym i boso na kocu, podłodze lub materacu
  • wykorzystywanie do ćwiczeń sprzętu domowego: tapczanu, stołu, krzesła, taboretu, itp.
  • do zwisów wskazane jest zamontowanie drążka w drzwiach
  • w ćwiczeniach domowych zalecane są również: kocyk, laska, piłka, woreczek z grochem, kółko ringo, ciężarki.
  • W uzyskaniu pozytywnych wyników w pracy nad zwalczaniem wad postawy ważny jest ścisły kontakt nauczyciela prowadzącego zajęcia z gimnastyki korekcyjnej z rodzicami, ponieważ przemyślana organizacja warunków życia dziecka, począwszy od wieku przedszkolnego w systemie dobowym stwarza sytuacje, w której gimnastyka korekcyjno- kompensacyjna jako jeden z elementów tego systemu może dać oczekiwane rezultaty.

    Opracowała: Danuta Wójcik